Waarom
Omwonenden van Schiphol zijn de voortdurende inbreuken op hun gezondheid en hun woongenot meer dan zat
Omwonenden van Schiphol ondervinden al jaren in toenemende mate ernstige geluidsoverlast. Vanaf 2004 is het vliegverkeer met 25% (met 100.000 vluchten) toegenomen. Het aantal mensen dat ernstig wordt gehinderd door luchtvaartlawaai is in die tijd met maar liefst 60% toegenomen.
>Relatie vliegtuiglawaai en gezondheid staat vast
Voor meer dan 220.000 omwonenden is geluidshinder en vervuiling funest voor hun gezondheid en woongenot. Dit kan variëren van luchtwegklachten, chronische vermoeidheid door slaaptekort, verhoogde prikkelbaarheid tot hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten. De relatie tussen vliegtuiglawaai en gezondheidsproblemen staat wetenschappelijk vast. Ook bij kinderen eist het vliegverkeer zijn tol: geluidsoverlast heeft een negatief effect op de cognitieve ontwikkeling van kinderen.
>WHO geeft richtlijnen voor geluid
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft de ernst van deze gevolgen onderkend. Daarom adviseert de WHO om de blootstelling aan geluid dat afkomstig is van de luchtvaart niet hoger te laten zijn dan 45 dB Lden. Ook de GGD (Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst) Nederland vindt het van belang om gezondheidsrisico’s van omwonenden te verminderen door het verlagen van de blootstelling aan geluid van vliegverkeer richting de gezondheidskundige advieswaarden van de WHO. Rond Schiphol wonen 1,4 miljoen mensen die worden blootgesteld aan aanzienlijk hogere geluidsniveaus.
>Staat kiest steeds voor luchtvaart
De Staat geeft de luchtvaart alle ruimte. De lobby van de luchtvaart is groot. De omwonenden van Schiphol zijn tot nu toe steeds de sluitpost van de luchtvaartplannen. Dat is desastreus voor het woongenot en de gezondheid van de omwonenden. De wijze waarop thans de ernstige hinder van luchtvaartlawaai berekent, doet geen recht aan de werkelijk ervaren hinder van het vliegverkeer. Het vertrouwen in de overheid is ernstig geschaad.
Oprichting RBV
De enige weg lijkt de weg naar de rechter. Stichting Recht op Bescherming Vliegtuighinder (RBV) is op 1 april 2000 opgericht om via de rechter de Staat te dwingen een einde te maken aan de overlast en schadelijke effecten van het vliegverkeer.
>Europees Verdrag van de Rechten van de Mens
RBV voert een civiele procedure tegen de Staat. Dit is een mensenrechtenzaak die gebaseerd is op artikel 8 van het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens (EVRM). De zaak draait om gezondheids- en klimaatschade die wordt veroorzaakt door het vliegverkeer.
>Waar gaat RBV voor?
Een ‘fair balance’ (een eerlijke balans) tussen de belangen van de omwonenden en de belangen die de luchtvaart dient. Een luchthaven die niet ‘groter’ is dan noodzakelijk voor het economisch welzijn van Nederland, en waarvan de negatieve effecten het draagvermogen van de omgeving niet te boven gaan. Een ‘passende luchthaven’ dus. En dat kan alleen bereikt worden door een krimp van de luchtvaart.
Rechtszaak
>in eerste aanleg
Na allerlei juridische procedures en schriftelijke rondes, stond RBV op 30 januari 2024 dan eindelijk tegenover de Staat voor de mondelinge behandeling van de rechtszaak. Op 20 maart 2024 volgde daarop het vonnis:
De Staat handelt in strijd met het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) door omwonenden van Schiphol geen adequate rechtsbescherming te bieden en hun belangen stelselmatig ondergeschikt te maken aan die van de luchtvaart.
De rechtbank heeft de Staat opgedragen om binnen 12 maanden na het vonnis de geldende wet- en regelgeving weer toe te passen. Dat betekent dat moet worden uitgegaan van het laatste Luchtvaartverkeersbesluit (LVB) en die dateert van 2008. De Staat heeft laten doorrekenen dat op basis van het LVB 2008 slechts 400.000 vliegtuigbewegingen zijn toegestaan.
>in hoger beroep
Maar de Staat weigert het vonnis uit te voeren en kiest ervoor in hoger beroep te gaan. De Staat vraagt het gerechtshof om uitstel van het vonnis, tot het hoger beroep dient. Dat weigert de rechter. De Staat is daarmee wel in overtreding.
RBV gebruikt het hoger beroep door haar eisen verder aan te scherpen.
Lees hier: Hoger beroep in t kort
Lees hier: Memorie van antwoord in hoger beroep