Vervuiling

De civiele procedure tegen de Staat heeft als doel gezondheidsschade en verstoring van woongenot, door vliegtuigverkeer, te voorkomen.

Daarom richt RBV zich op de thema’s : Lawaai, Vervuiling, Gevaar en Klimaat. 

Vervuiling

Omwonenden van Schiphol maken zich al langer zorgen over de luchtvervuiling in hun woonomgeving, die veroorzaakt wordt door onder meer het vliegverkeer.

Onderzoek RIVM

Uit onderzoek van het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieuhygiëne) in 2018, blijkt dat niet alleen geluidshinder maar ook luchtvervuiling door het vliegverkeer een grote nadelige invloed heeft op onze gezondheid. Het gehele onderzoek maakt deel uit van een breed meerjarig onderzoek van het RIVM naar gezondheidseffecten van ultra fijnstof bij Schiphol. Medio 2021 rondde het RIVM het volledige onderzoek af.

Hun eerste conclusie is dat wij regelmatig bloot staan aan verhoogde concentraties ultra fijnstof. Tweehonderd kinderen tussen de 7 en 11 jaar van twee basisscholen in Badhoevedorp en Aalsmeer zijn gedurende negen maanden onderzocht. Vooral als de wind vanaf Schiphol richting de woonkernen waait, zijn de concentraties ultra fijnstof hoger dan eerst werd aangenomen. Op zulke dagen met veel ultra fijnstof in de lucht hebben vooral onze kinderen en wij als volwassenen met bijvoorbeeld COPD en astma meer last van acute luchtweg klachten.

 

Verdere onderzoeken

Adecs consultants

Het ministerie van I&W heeft zich in haar beleid ten aanzien van de luchtkwaliteit laten raden door ADECS consultants. Deze consultants onderzochten (in 2019 en aanvulling in 2024) de aanwezigheid van schadelijke stoffen voor de gezondheid rond vijf vliegvelden in Nederland (o.a. Schiphol).

De conclusies uit dit rapport* Bijdrage Luchtvaart aan de lokale luchtkwaliteit” (2024) beschrijft o.a. dat de potentiële schadelijke rol van ultrafijnstof rondom Schiphol groot is en zeker voor kinderen en voor de langere termijn (chronisch) effecten optreden.

 

Universiteit van Antwerpen

Het rapport ‘Luchtvaartemissies, lokale luchtkwaliteit en gezondheid’ van de Universiteit van Antwerpen (november 2025) toont aan dat de genoemde uitstoot niet alleen in het onderzoek van Adecs maar ook in de onderzoeken van  TNO, NLR en To70 onvolledig is en aan de lage kant.

  • de scope van de eerder genoemde onderzoeken te gering is (niet alle bedreigende stoffen zijn in die onderzoeken meegenomen);
  • er niet gevalideerde meetmodellen zijn gebruikt;
  • er een dominante focus ligt op jaargemiddelden in plaats van kortetijdsmetriek (uur- en daggemiddelden) en piekconcentraties, die voor acute en subacute gezondheidseffecten juist relevant zijn.

*TNO Nederlandse organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek

*NLR Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum

*To70 Luchtvaart consultancy bureau.

 

WHO richtlijnen voor luchtkwaliteit worden overschreden 

In de Luchtvaartnota (2020-2050) staan geen normen om de gezondheid van omwonenden en het milieu voldoende te beschermen, terwijl de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) dringend adviseert dit wel te doen. De vliegtuigoverlast is ziekmakend. De WHO-richtlijnen voor schadelijke stoffen worden rondom Schiphol ruimschoots overschreden.

 

RBV visie op vervuiling

In het hoger beroep stelt RBV dat de rechtbank in het vonnis van maart 2024 ten onrechte voorbij is gegaan aan vorderingen op grond van de andere thema’s (gevaar en klimaat). Omwonenden worden blootgesteld aan te hoge concentraties schadelijke stoffen, waaronder ultra fijnstof en zeer zorgwekkende stoffen (zzs).

In het hoger beroep stelt RBV dat de bovengenoemde belangen een rol dienen te spelen in de toewijzing van reductievordering.

RBV eist vanuit oogpunt van gezondheid en woongenot

Bij het afwegen van belangen moeten alle nadelige gevolgen van het luchtverkeer samen worden meegenomen en duidelijk zichtbaar worden gemaakt. Daarbij gaat het onder meer om effecten op de gezondheid, het klimaat en de externe veiligheid van omwonenden.

Een minimalisatieverplichting te hanteren voor de uitstoot van zeer schadelijke stoffen verbonden aan de vliegtuigbewegingen op Schiphol.
Dat het onrechtmatig is om op Schiphol meer dan 440.000 vliegtuigbewegingen (handelsverkeer) per jaar toe te staan; althans dat tot dat moment het aantal vliegtuigbewegingen niet mag toenemen ten opzichte van de vastgestelde capaciteit in het gebruiksjaar 2026 (1 november 2025 tot 31 oktober 2026);
Te verklaren dat vanaf 2027 niet meer (dan 440.000) vluchten zijn toegestaan.

Aan deze eis van RBV kan alleen worden voldaan door minder van en naar Schiphol te vliegen. Een bijkomende gevolg van het verminderen van het aantal vliegbewegingen op Schiphol is, dat de uitstoot van vervuilende stoffen navenant afneemt